انواع شیر خشک

انواع شیر خشک‌ها از پنج مادۀ اصلی تشکیل شده‌اند که شامل کربوهیدرات، پروتئین، چربی، ویتامین و مواد معدنی است. یک شیر خشک می‌تواند دارای دیگر مواد مغذی در مقادیر کم نیز باشد. نوع خاص پروتئین‌ها، کربوهیدرات‌ها و ترکیب مواد مغذی در آنها، شیر خشک‌ها را از هم متمایز می‌کند.

کربوهیدرات

کربوهیدرات اصلی در شیر مادر و شیر خشک‌های مبتنی بر شیر گاو لاکتوز است. گاهی نیز مالتودکسترین ذرت به عنوان منبع دوم کربوهیدرات در این شیر‌ خشک‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. شیر خشک‌های بدون لاکتوز، مبتنی بر سویا و برخی از شیر خشک‌های ویژه حاوی ترکیبی از دیگر کربوهیدرات‌ها از جمله ساکارز، مالتودکسترین ذرت، نشاستۀ ذرت اصلاح‌شده یا شکر شربت ذرت است..

پروتئین

شیر مادر حاوی حدود ۶۰ درصد پروتئین وی؛ و ۴۰ درصد پروتئین کازئین است.

  ترکیب پروتئین در بیشتر شیر خشک‌ها نزدیک به شیر مادر است. بعضی از شیر خشک‌ها نیز تنها حاوی پروتئین وی است. در برخی از شیر خشک‌ها پروتئین‌ها به اجزای کوچک‌تری شکسته شده است تا هضم آن برای کودک آسان‌تر باشد. این شیر خشک‌ها به نام شیر خشک‌های نیمه‌هیدرولیز و تمام هیدرولیز شناخته می‌شوند. شیر خشک‌های بر پایۀ سویا تنها حاوی پروتئین‌های موجود در سویا است.

چربی

شیر مادر حاوی انواع چربی غیراشباع و اشباع‌شده است. سازندگان شیر خشک از روغن‌های مختلفی برای ساختن ترکیباتی مشابه ترکیبات چربی شیر مادر استفاده می‌کنند. این روغن‌ها شامل روغن سویا، روغن نارگیل، روغن پالم یا پالم اولئین و روغن آفتاب‌گردان اولئیک بالا است. تحقیقات نشان می‌دهد که روغن پالم و پالم اولئین می‌تواند جذب کلسیم و چربی را کاهش دهد. بنابراین، میزان چربی و کلسیمی که کودک شما از شیر خشک‌های فاقد این چربی‌ها دریافت می‌کند از شیر خشک‌های حاوی این چربی‌ها بیشتر است.

تری‌گلیسرید دارای زنجیرۀ متوسط نیاز به تلاش کمتری برای هضم دارد و به‌ آسانی جذب می‌شود. این تری‌گلیسرید در شیر خشک‌های مخصوص نوزادان زودرس استفاده می‌شود. همچنین برای نوزادانی که در هضم یا جذب مواد مغذی مشکل دارند استفاده از شیر خشک‌های حاوی این نوع چربی آسان‌تر است.

DHA و ARA دو اسید چرب دارای زنجیرۀ بلند هستند که در رشد مغز و بینایی کودک نقش مهمی دارند. جنین این دو اسید چرب را در طول سه ماهۀ سوم بارداری از مادر می‌گیرد.

پس از تولد، اگر رژیم غذایی مادر کافی باشد هر دوی این اسیدهای چرب به مقدار کافی در شیر مادر یافت می‌شود. کارشناسان طی تحقیقاتی به این نتیجه رسیده‌اند که بینایی کودکان فول‌ترم یعنی کودکانی که به موقع متولد شده‌اند و از شیر خشک‌های حاوی DHA و ARA استفاده کرده‌اند، به نسبت کودکانی که از شیر خشک‌های فاقد این دو اسید چرب استفاده کرده‌اند به میزان قابل توجهی واضح‌تر است. همچنین یک بررسی نشان می‌دهد که این دو اسید چرب رشد شناختی و فیزیکی نوزادان زودرس را بهبود می‌دهد.

ویتامین‌ها و مواد معدنی:

 فروس سولفات همان آهن، 

سدیم آسکوربات ویتامین سی

 و کلسیم

  پانتوتنات B۵ ویتامین

آهن برای توانایی خون در حمل اکسیژن حیاتی است. تمام سلول‌های بدن برای عملکرد مناسب به این اکسیژن احتیاج دارند. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که دریافت آهن کافی در سال اول زندگی برای رشد مغز کودک نیز مهم است. ذخایر آهن موجود در بدن یک کودک در سه ماهۀ سوم بارداری ایجاد می شود. بنابراین، نوزادان زودرس برای دریافت آهن کافی به کمک نیاز دارند..

نوکلئوتیدها

این مواد کارکرد‌های متعددی دارند و می‌توانند به رشد سیستم ایمنی کمک کنند. برندهای مختلف شیر خشک حاوی مقادیر متفاوتی از نوکلئوتیدها هستند.

سایر مواد در برخی شیر خشک ها:

نشاستۀ برنج

یکی از محتویات شیر خشک‌های ضداستفراغ و ریفلاکس، نشاستۀ برنج است. زیرا غلظت شیر را زیاد میکند .

اسیدهای آمینه

تائورین، متیونین و کارنیتین، اسیدهای آمینه‌ای هستند که به شیر خشک‌های مبتنی بر سویا و گاهی به شیر خشک‌های مبتنی بر شیر گاو اضافه می‌شوند تا جایگزین اسیدهای آمینۀ شیر مادر باشند.

پروبیوتیک‌ها و پری‌بیوتیک‌ها

پروبیوتیک‌ها نوعی باکتری هستند که ممکن است به جلوگیری از عفونت و التهاب دستگاه گوارش کمک کنند. پری‌بیوتیک‌ها(مواد مغذی لازم برای پروبیوتیک ها)  تعداد باکتری‌های پروبیوتیک در شکم را افزایش می‌دهد. برخی پژوهش‌ها نشان داده است که پروبیوتیک‌ها و پری‌بیوتیک‌ها می‌توانند در سالم نگه داشتن دستگاه گوارش کودک نقش مهمی داشته باشند. اما ممکن است مصرف شیر خشک‌های حاوی این دو، برای کودکانی که سیستم ایمنی ضعیف‌شده یا برخی مشکلات دیگر را دارند خطرناک باشد.


انواع شیر خشک بر اساس مواد تشکیل‌دهنده

برای پاسخ به نیاز‌های هر کودک، ممکن است شیر خشک خاصی استفاده شود. به همین دلیل، انواع مختلفی از شیر خشک‌ها با ویژگی‌ها‌ و ترکیبات متفاوت ساخته شده است. پزشک می‌تواند متناسب با شرایط شیرخوار، شیر خشک مناسب را معرفی کند:

شیر خشک های معمولی برای نوزادان سالم شامل: 

۱ برای سن زیر شش ماه

 ۲ برای سن ۶ تا ۱۲ ماه ۳

 برای سن بالای یک سال 

 شیر خشک مخصوص خردسالان


شیر خشک بر پایۀ شیر گاو: مادۀ اصلی بیشتر شیر خشک‌هایی که امروزه موجود است شیر گاو است. معمولاً کودکان تا یک‌ سالگی قادر به هضم‌ کردن پروتئین شیر گاو نخواهند بود، بنابراین پروتئین موجود در این نوع شیر خشک تا حد زیادی تغییر داده می‌شود تا هضم آن برای کودک آسان باشد. این شیر خشک‌ دارای روغن‌های گیاهی، ویتامین‌ها و مواد معدنی مورد نیاز کودکان است و در بیشتر مواقع با آهن غنی شده است. بیشتر کودکانی که با شیر خشک تغذیه می‌شوند یا در کنار شیر مادر، شیر خشک را به عنوان مکمل غذایی می‌خورند، از این نوع شیر خشک استفاده می‌کنند، زیرا میزان مناسبی از پروتئین، کربوهیدرات و چربی را دارد.

.

: شیرخشکهای رژیمی برای شیرخواران مبتلا به بیماری

یا شیر خشک‌های هایپوآلرژنیک :برای پیشگیری از آلرژی HA 

 شیر خشک پپتی(پروتیین با هیدرولیز نسبی): برای درمان آلرژی

 شیر خشک پپتی جونیور(پروتیین کاملا هیدرولیز شده): برای درمان آلرژی شدید و سوجذب

 در بعضی شیر خشک‌ها پروتئین‌های موجود در شیر طوری پردازش و کوچک شده‌ است که هضم آن برای این کودکان آسان باشد. این شیر خشک‌ها با نام‌های نیمه‌هیدرولیز، هیدرولیز( شیر خشک‌ بر پایۀ آمینواسید) شناخته می‌شود.


شیر خشک بر پایۀ سویا: این نوع شیر خشک از پروتئین‌های سویا، روغن‌های گیاهی، نشاستۀ ذرت یا ساکارز ساخته شده و گاهی با آهن غنی شده است. پروتئین‌های گیاهی درون این شیر خشک تا حد امکان تغییر داده شده است تا گوارش آن برای کودک آسان باشد. 

به یاد داشته باشید اگر کودک به یک ماده در شیر خشک مبتنی بر شیر گاو حساسیت داشته باشد ممکن است نتواند شیر خشک مبتنی بر سویا را نیز مصرف کند. 

این نوع شیر خشک گزینه مناسبی برای خانواده‌های گیاهخوار است. علاوه بر این برخی دلایلی که ممکن است شیر خشک بر پایۀ سویا راتجویزکنید موارد زیر است:


    1) کمبود گذرای لاکتوز: عدم تحمل لاکتوز به طور موقت که به علت عفونت در دستگاه گوارش ایجاد شده است. علائم عدم تحمل لاکتوز می‌تواند دردهای دل کودک و نفخ شکم، مشکل اسهال، تهوع یا استفراغ و بازگشت اسید معده به مری باشد.

    2) گالاکتوزمی: یک نوع اختلال ارثی نادر است که در آن بدن فرد توان شکستن و تجزیۀ گالاکتوز را که نوعی قند موجود در شیر برای تولید انرژی استٰ ندارد.

    3) کمبود مادرزادی لاکتوز: این مسئله یک اختلال مادرزادی بسیار نادر است و در آن آنزیمی که لاکتوز قند را در بدن می‌شکند، در بدن کودک خیلی کم وجود دارد یا اصلاً وجود ندارد. این مشکل با علائم عدم تحمل لاکتوز در کودک مشخص می‌شود و ممکن است مشکلی تهدیدکننده برای زندگی نوزاد باشد.


شیر خشک فاقد لاکتوز: LF

عدم تحمل لاکتوز یا ناتوانی در هضم لاکتوز در نوزادان خیلی کم اتفاق می‌افتد. همچنین بعضی نوزادان ممکن است در یک دورۀ محدود( مثل گاستروانتریت)  نتوانند لاکتوز را به‌ خوبی هضم کنند و دچار مشکلاتی شوند. 


شیر خشک مخصوص نوزادان زودرس یا کم‌وزن: (پره)  نوزادان زودرس یا کم‌وزن ممکن است نسبت به نوزادان کامل نیاز بیشتری به کالری و دیگر مواد غذایی داشته باشند. شیر خشک مخصوص این نوزادان معمولاً حاوی کالری و پروتئین بیشتری نسبت به شیر خشک‌های دیگر است. همچنین دارای نوعی چربی به نام تری‌گلیسرید دارای زنجیرۀ متوسط است که آسان‌تر جذب می‌شود. در برندهای مختلف این نوع شیر خشک، مقدار تری‌گلیسرید دارای زنجیرۀ متوسط متفاوت است.

شیر خشک آنتی رفلاکس: فرمول غلیظ تری دارد AR 

شیر خشک کامفورت :برای درمان یبوست و کولیک 

        شیرخشک پی دی اف: post discharge formula 

تا یک سالگی یا پنجاه و دو هفته اصلاح شده برای نارس ها


شیر خشک اف ام اس:

برای اضافه کردن به شیر مادر در نارس ها بخصوص در زمان بستری


شیر خشک متابولیک: این نوع شیر خشک برای کودکانی با بعضی عارضه‌ها که ممکن است به تغذیۀ خاصی نیاز داشته باشند تولید می‌شود. در ایران برای هر فردی که به شیر خشک‌های متابولیک نیاز دارد، سهمیۀ خاصی تعیین می‌شود. مثل شیر خشک مبتلا به فنیل کتونوری و ...


چند نکته :

هر قوطی شیر خشک دارای 3 لیتر شیر است .

شیر خشک های رژیمی باید درطول بیماری داده شود و پس از بهبودی به شیر خشک های معمولی برگردانده شود.


تعداد دفعات تغذیه با شیر خشک

درست مثل تغذیه با شیر مادر، بیشتر کارشناسان معتقدند که برای تغذیۀ نوزاد با شیر خشک لازم نیست در هفته‌های اول یک برنامۀ تغذیه‌ای سفت و سخت را دنبال کنید، هرچند ممکن است بتوانید در طول یک ماه یا بیشتر، به یک برنامۀ تقریبی برای تغذیۀ نوزادتان برسید. در ابتدا هر دو تا سه ساعت و هر زمان که نوزاد گرسنه به نظر می‌رسد، یک شیشه شیر خشک به او بدهید.


وقتی نوزاد حدوداً یک ماهه شد، بیشتر آمادۀ شیر خوردن طبق یک برنامه خواهد بود. نوزادانی که با شیر خشک تغذیه می‌شوند، معمولاً از نوزادانی که شیر مادر می‌خورند وزن بیشتری دارند، بنابراین دنبال کردن یک برنامۀ تغذیه می‌تواند به جلوگیری از پرخوری آنها کمک کند. بهتر است هر سه تا چهار ساعت یک بار کودک خود را تغذیه کنید و تا زمانی که کودک به وزن حدود ۴۵۰۰ گرم می‌رسد، احتمالاً در هر وعده ۴۵تا ۹۰سی‌سی شیر خشک می‌خورد. این آمار قطعی نیست و فقط به عنوان یک راهنمایی کلی معمول و البته درست در نظر گرفته شده است، پس او را وادار نکنید که بیشتر از چیزی که می‌خواهد شیر بخورد.

استریل کردن شیشه‌شیر:

اگر ایمنی و سلامت منابع آب لوله‌کشی یا مصرفی شما قابل اعتماد نیست، پزشکان توصیه به استریل کردن وسایل تغذیه با شیشه‌شیر می‌کنند. همچنین شما می‌توانید شیشه‌شیرها و دیگر لوازم جانبی تغذیۀ نوزاد قبل از اولین استفاده از آنها استریل کنید. برای این کار می‌توانید شیشه‌شیر، سرشیشه و حلقه‌های آن را در یک قابلمۀ آب جوش که زیر آن را خاموش کرده‌اید، به مدت پنج دقیقه بگذارید و سپس اجازه دهید روی یک حولۀ تمیز و در معرض هوا خوب خشک و سرد شوند. بعد از هر بار استفاده نیز، آنها را به دقت با آب، کف و یک فرچۀ مخصوص شست‌وشوی شیشه‌شیر بشویید.


نکته‌ای که لازم است به یاد داشته باشید این است که در مورد شیشه‌شیرهای پلاستیکی، برخی مطالعات نشان داده است که این شیشه‌شیرها حاوی برخی مواد شیمیایی است که امکان دارد به شیر خشک نفوذ کند، به ویژه وقتی گرم می‌شود. شما می‌توانید با استفاده کردن از شیشه‌‌شیرهایی از جنس شیشه یا شیشه‌شیرهای ترکیبی از جنس شیشه که یک لایۀ محافظ سیلیکونی یا پلاستیکی دارد، از این خطر پیشگیری کنید. اما اگر در هر صورت تصمیم به خرید و استفاده از شیشه‌شیرهای پلاستیکی دارید، بهتر است آنها را نجوشانید و در ماشین ظرفشویی نشویید، بلکه با یک فرچۀ مخصوص شیشه‌شیر و آب ولرم و کف بشویید و بعد چند بار آبکشی کنید و بگذارید خوب خشک شود. همچنین یادتان باشد که هیچ نوعی از شیشه‌شیرها را در مایکروویو گرم نکنید.

استریل کردن آب آشامیدنی برای تهیۀ شیر خشک


بسیاری از والدین آب مورد استفاده برای آماده کردن شیر خشک را، به ‌ویژه در ماه‌های اول تولد کودک می‌جوشانند. اگر آب لوله‌کشی یا مصرفی محل زندگی شما برای نوشیدن سالم نیست، لازم است آن را بجوشانید و بعد از سرد شدن مصرف کنید. برای انجام این کار، لازم است اول آب سرد را بجوشانید و اجازه دهید فقط برای یک دقیقه در حالت جوش بماند. سپس آن را برای حداکثر ۳۰ دقیقه بگذارید در دمای معمولی اتاق سرد شود. بعد از اضافه کردن شیر خشک کافی و آماده کردن آن، اگر شیشه‌شیر شما شیشه‌ای است و نمی‌خواهید آن را همان لحظه به نوزاد بدهید، لازم است بلافاصله شیشه‌شیر شیشه‌ای را در یخچال بگذارید و شیر خشکی را که در عرض ۲۴ ساعت استفاده نشود، دور بریزید. همچنین یادتان باشد شیشه‌شیرهای پلاستیکی محتوی شیر را در یخچال نگه ندارید و آن را همان وقتی آماده کنید که می‌خواهید به کودکتان شیر بدهید.


گرم کردن شیشه‌شیر حاوی شیر خشک


لزومی برای گرم کردن شیر خشک وجود ندارد، فقط کودک شما ممکن است آن را با تکرار این کار بیشتر ترجیح دهد، پس اگر کودک خود را به خوردن شیر خشک با دمای معمولی یا کمی سرد عادت دهید، در وقت صرفه‌جویی می‌کنید و دیگر دردسر گرم کردن شیشه‌شیر یا نگرانی برای داغ شدن شیشه‌شیرهای پلاستیکی را هم ندارید، به ویژه زمانی که او در حال گریه برای غذا خوردن است.


اما اگر برای این کار اصرار دارید، بهتر است وقتی شیشه‌شیر را آماده کردید، شیشه‌شیر شیشه‌ای را در یک کاسه آب داغ که جوش نیست گرم کنید یا آن را زیر شیر آب گرم بگیرید. همچنین می‌توانید یک دستگاه مخصوص گرم کردن شیشه‌شیر بخرید. اگر هم از شیشه‌های پلاستیکی استفاده می‌کنید، می‌توانید برای گرم کردن، آن را فقط کمی زیر شیر آب ولرم بگیرید و یادتان باشد همیشه دمای شیر خشک را با ریختن چند قطره از آن روی قسمت داخلی مچ دست خود امتحان کنید تا مطمئن شوید که برای کودک بیش از حد داغ نیست.


نکتۀ مهم دیگری که باید به یاد داشته باشید این است که هرگز از مایکروویو برای گرم کردن یک شیشه‌‌شیر استفاده نکنید. مایکروویو آن را به طور یکنواخت گرم نمی‌کند، در نتیجه قسمت‌های داغ آن می‌تواند منجر به سوختگی دهان کودک شود. حرارت مایکروویو همچنین می‌تواند مواد مغذی موجود در شیر خشک را از بین ببرد.

اطمینان از راحتی کودک در خوردن شیر از شیشه

اگر دهان کودک هنگام مکیدن، سروصدای زیادی تولید می‌کند، شاید او هوای زیادی را می‌بلعد. برای بلعیدن کمتر هوا، او را در یک زاویۀ ۴۵ درجه نگه دارید. همچنین مراقب باشید شیشه‌شیر را به اندازه‌ای کج کنید که سرشیشه و گردن شیشه همیشه پر از شیر باشد. همچنین شیشه شیر های ضد نفخ وجود دارد که مانع بلع هوا میشود و شیرخوار دچار دل درد نمیشود .هرگز شیشه‌شیر را به چیزی تکیه ندهید، زیرا این کار گاهی می‌تواند باعث خفگی کودک شود. علاوه بر این، تغذیه با شیشه‌شیر مانند تغذیه از سینه می‌تواند زمان فوق‌العاده‌ای برای محبت به کودک و استحکام پیوند عاطفی با او باشد. بنابراین زمان تغذیه را به عنوان فرصتی برای بغل کردن و ایجاد پیوند عاطفی با کودکتان در نظر بگیرید.


. در صورت تغذیۀ نوزاد با شیر خشک، ممکن است تشخیص میزان کافی شیر خشک مورد نیاز کودک برای شروع کمی سخت باشد. اطلاع از میزان مناسب شیر خشک بیشتر به وزن کودک و چگونگی رشد نوزادتان ارتباط دارد.

شروع تغذیه با شیر خشک

به‌طورکلی، نوزادان زمانی شیر می‌خورند که گرسنه هستند و زمانی از خوردن دست می‌کشند که سیر شوند. اما نوزادانی که با شیر خشک تغذیه می‌شوند، معمولاً از نوزادانی که شیر مادر می‌خورند وزن بیشتری دارند. اشتهای نوزادان متفاوت است و نیازهای غذایی آنها نیز به طور روزانه و ماهانه تغییر می‌کند.


مقدار شیر خشک کافی برای نوزادی که فقط با شیر خشک تغذیه می‌شود در یک دورۀ ۲۴ ساعته، معمولاً در نهایت تا ۹۵۰ سی‌سی یا میلی‌لیتر است و وقتی شروع به خوردن مواد غذایی جامد می‌کند نیز، احتمالاً لازم است مقدار شیر خشک او را کاهش دهید .

میزان شیر خشک مصرفی بر اساس سن نوزاد

اگر تغذیۀ نوزاد با شیر خشک است، طی هفتۀ اول هر زمان و هر تعداد که نوزادتان خواست می‌توانید به او شیر بدهید. اما پس از آن مهم است که به کودک بیش از اندازه شیر ندهید تا در محدودۀ وزنی سالمی باقی بماند. بیشتر نوزادان تازه متولدشده، هر چند ساعت یک بار نیاز به شیر خوردن دارند. در هفتۀ اول با ۳۰تا ۶۰سی‌سی شیر خشک در هر وعده شروع کنید و به تدریج آن را به ۶۰ تا ۹۰ سی‌سی در هر سه تا چهار ساعت یک بار برسانید. همچنان که نوزاد رشد می‌کند و معده‌اش بزرگ‌تر می‌شود، وعده‌های کمتر و شیر بیشتری در هر وعده می‌خورد. برای مثال در حدود یک ماهگی ممکن است در هر ۲۴ ساعت، پنج یا شش شیشۀ ۱۲۰ سی‌سی و در شش ماهگی، چهار یا پنج شیشۀ ۱۸۰تا ۲۴۰سی‌سی شیر خشک بخورد.


همچنین کودک شما ممکن است در طول دوره‌های جهش رشد گرسنه‌تر از حد معمول شود. این دوره‌ها معمولاً در فاصله ۱۰تا ۱۴روزگی و در سن سه هفتگی، شش هفتگی، سه ماهگی و شش ماهگی رخ می‌دهد. در نهایت نیز کودک به احتمال زیاد همان میزان چهار تا پنج شیشه‌شیر را تا اولین سالگرد تولد خود می‌خورد، یعنی تا زمانی که می‌تواند خوردن شیر گاو را همراه با سه وعده غذای جامد و دو میان‌وعده در روز شروع کند.

میزان شیر خشک بر اساس وزن نوزاد

برای چهار تا شش ماه اول که کودک هیچ غذای جامدی نمی‌خورد، یک قانون سرانگشتی ساده به این شکل وجود دارد که به ازای هر یک کیلوگرم وزن کودک، به او ۱۶۰ سی‌سی شیر خشک در هر ۲۴ ساعت بدهید. برای مثال، اگر وزن کودک شما ۲ کیلو و ۷۰۰ گرم است، در یک دورۀ ۲۴ ساعته به او حدود ۴۲۰ سی‌سی شیر خشک بدهید و اگر وزن او ۴کیلو و ۵۰۰گرم است، ۷۰۰ سی‌سی شیر خشک به او بدهید.

همین‌طور، به یاد داشته باشید که این اعداد یک حکم قطعی نیست و فقط دستورالعملی کلی برای مشخص شدن میانگین شیر خشک مورد نیاز کودکتان است. تغذیۀ روزانۀ کودک با توجه به نیازهای فردی او متفاوت خواهد بود و همچنین او ممکن است برخی روزها کمی بیشتر و برخی روزها کمی کمتر شیر بخواهد.

علائم شیر خوردن بیش از حد

استفراغ کردن بعد از یک وعده تغذیه ممکن است نشانۀ آن باشد که کودک بیش از حد شیر خورده است. یادتان باشد بالا آوردن کمی شیر طبیعی است، اما استفراغ طبیعی نیست. دل‌درد بعد از تغذیه نیز می‌تواند نشانۀ شیر دادن بیش از حد باشد. اگر کودک پاهای خود را جمع می‌کند یا شکمش سفت به نظر می‌رسد، ممکن است دل‌درد داشته باشد. 

همچنین به یاد داشته باشید که همیشه مشکل کودکتان گرسنگی نیست، پس با هر نالۀ کودک فوراً به او یک شیشه‌شیر ندهید. این احتمال را؛ به ویژه اگر تازه به او غذا داده‌اید، در نظر بگیرید که ممکن است او به دلیل پوشک کثیفش گریه می‌کند، سرد یا گرمش شده است، نیاز به آروغ زدن دارد یا فقط می‌خواهد بغلش کنید تا به شما نزدیک‌تر باشد. در برخی موارد نیز اگر حال کودک خوب نباشد، ممکن است کمتر از حد معمول گرسنه شود.

شرایط نگهداری قوطی شیر خشک

برای نگهداری قوطی‌های شیر خشک می‌توانید کابینت یا قفسه‌ای را انتخاب کنید که از اجاق گاز، فر، سیستم‌های گرمایشی یا لوله‌های آب داغ دور است. همچنین ‌خیلی بهتر است که شیر خشک پودری را در یخچال یا جای مرطوبی نگذارید، زیرا رطوبت می‌تواند باعث شود که پودر شیر به هم بچسبد و غلظت شیر خشک را بیشتر ‌کند. همچنین سرما و گرما می‌تواند مواد مغذی موجود در شیر خشک را تخریب کند، پس قوطی‌ها را در معرض نور مستقیم خورشید یا در فریزر هم قرار ندهید.

شیر خشک را کمی خنک نگه دارید، اما آن را منجمد نکنید. دمای مطلوب برای نگه داشتن شیر خشک بین ۱۲ و ۲۴ درجه سانتی‌گراد است، بنابراین لازم است که دمای محلی که شیر خشک‌ها را آنجا گذاشته‌اید، بین این دماها و حتماً بالاتر از دمای انجماد صفر درجه سانتی‌گراد باشد. همچنین وقتی یک قوطی شیر خشک را باز می‌کنید، دستورالعمل روی قوطی دربارۀ محل نگهداری و آخرین زمان درست مصرف آن را رعایت کنید. بیشتر تولیدکنندگان توصیه می‌کنند قوطی شیر خشک را فقط تا یک ماه بعد از باز کردن آن مصرف کنید، اما شما باز هم لازم است زمان روی قوطی را نگاه کنید.

همچنین هرگز نوزاد خود را با شیر گاو تغذیه نکنید. این کار تا یک سالگی کودک توصیه نمی‌شود، زیرا شیر گاو مواد مغذی مناسب و در اندازه‌های درست را برای یک نوزاد در حال رشد ندارد. همچنین این شیر می‌تواند باعث مشکلات گوارشی شود، بنابراین از دادن شیر گاو قبل از یک سالگی به کودک پیشگیری کنید و بعد از آن هم فقط به میزان و مقداری که پزشک توصیه کرده است، از شیر گاو به او بدهید.

فرورفتگی قوطی: مطمئن شوید که قوطی شیر خشک فرورفتگی ندارد، زیرا این می‌تواند به معنای آن باشد که لایۀ قلع داخل قوطی ترک خورده است. ترک اجازه می‌دهد که شیر خشک با فولاد تماس پیدا کند که این می‌تواند باعث زنگ‌زدگی و حتی یک سوراخ شود و به خراب شدن محتویات قوطی منجر شود.

مراحل تهیۀ شیر خشک برای نوزاد:

برای آماده کردن شیر خشک کودک در شیشه‌شیر رعایت نکاتی لازم است. برخی از این نکات شامل موارد زیر است:


وسایل آماده کردن شیر خشک را بشویید: شستن وسایل با یک فرچۀ مخصوص شیشه‌شیر و آب گرم و کف و سپس آبکشی خوب، بیشتر میکروب‌ها را می‌کشد.


شستن در قوطی را فراموش نکنید: در قوطی شیر خشک را قبل از باز کردن بشویید و خشک کنید. این کار گرد و غبار و مایعاتی که ممکن است روی آن ریخته باشد را پاک می‌کند. اگر از دربازکن برای باز کردن قوطی استفاده می‌کنید، لازم است قبل از هر بار استفاده آن را نیز بشویید و خشک کنید.


دست‌های خود را بشویید: قبل از آماده کردن شیر خشک، دست‌های خود را با صابون و آب گرم برای حداقل ۲۰ ثانیه بشویید. سپس دست‌هایتان را با دستمال کاغذی خشک کنید.


از پیمانه استفاده کنید: برای دقت بیشتر، بهتر است به جای خطوط روی شیشه‌شیر از یک پیمانه استاندارد و همیشگی که معمولاً در خود شیر خشک موجود است استفاده کنید و اندازۀ آن را تغییر ندهید. با این کار می‌توانید میزان نیاز کودک را به شیر خشک بفهمید و کمتر دچار اشتباه شوید.


آب تمیز و سالم مصرف کنید: شیر خشک را لازم است با آب تمیز و سالم مخلوط کنید. برای استریل کردن آب، آن را بجوشانید و اجازه دهید فقط یک دقیقه در حالت جوش کامل بماند و بعد بگذارید برای حداکثر ۳۰ دقیقه کاملاً سرد شود و سپس آن را با شیر خشک مخلوط کنید. جوشاندن آب برای زمان طولانی می‌تواند باعث تغلیظ مواد معدنی و ناخالصی‌ها ‌شود. همچنین برای خرید و استفاده از آب معدنی نیز توجه داشته باشید که آب بطری آب معدنی و همچنین آبی که از فیلتر عبور کرده است، لزوماً استریل نیست. همچنین خیلی بهتر است اگر کودک را به خوردن شیر گرم عادت ندهید، زیرا لزومی برای انجام این کار در مورد نوزادان وجود ندارد.

دستورالعمل روش مصرف روی قوطی را بخوانید: دستورالعمل آماده‌سازی محصولات کارخانه‌های مختلف شیر خشک، ممکن است کمی متفاوت باشد و نسبت آب به شیر خشک با نوع شیر خشک در ارتباط است و اضافه کردن آب خیلی کم می‌تواند به کلیۀ کودک فشار بیاورد و باعث کم شدن سطح آب بدن شود. افزودن آب زیاد نیز کالری و مواد مغذی شیر خشک را رقیق می‌کند و اگر به طور منظم اتفاق بیفتد، می‌تواند باعث اختلال رشد شود، پس لازم است توضیحات روی آنها را با دقت بخوانید.


شرایط مصرف شیر خشک پس از تهیه


بهتر است به اندازه‌ای شیر خشک آماده کنید که بتوانید آن را هر بار تازه مصرف کنید و باقی‌مانده را دور بریزید. بسته به نیاز کودک، فقط به اندا‌زه‌ای شیر خشک آماده کنید که فکر می‌کنید در یک ساعت آینده مصرف می‌شود. هنگامی که شیر خشک را با آب مخلوط می‌کنید، اگر شیشه‌شیر شما شیشه‌ای است و نمی‌خواهید آن را همان لحظه به نوزاد بدهید، لازم است بلافاصله شیشه‌شیر شیشه‌ای را در یخچال بگذارید و شیر خشکی که در عرض ۲۴ ساعت استفاده نشود را دور بریزید، زیرا باکتری‌های دهان نوزاد می‌تواند به شیشه‌شیر نفوذ و شیر خشک را آلوده کند و اگر بعداً آن را بنوشد، ممکن است بیمار شود. همچنین یادتان باشد که خیلی بهتر است اگر شیشه‌شیرهای پلاستیکی محتوی شیر خشک را در یخچال نگه ندارید و آن را همان وقتی آماده کنید که می‌خواهید به کودکتان شیر بدهید و اگر کودک شما یک شیشه شیر خشک را در عرض یک ساعت به اتمام نرساند، باز هم باقی‌مانده را دور بریزید.

دمای اتاق نیز بهترین دما برای رشد میکروب‌ها در شیر است، بنابراین شیر خشک آماده را فوراً به کودک بدهید و شیر خشکی را که برای یک ساعت یا بیشتر در دمای اتاق مانده است، دور بریزید. اگر شیر خشک را آماده کرده‌اید که با کودک بیرون بروید، لازم است آن را در یک ظرف غذای عایق و در کنار یک بسته یخ نگه دارید.

تأثیر افزودن شیر خشک به رژیم غذایی کودک

اگر افزودن شیر خشک را به طور منظم و قبل از یک ماهگی نوزاد شروع کرده‌اید، کودک شما ممکن است با مشکل امتناع کودک از خوردن سینه‌ مواجه شوید. شیر از شیشه‌شیر سریع‌تر از سینۀ مادر انتقال می‌یابد، بنابراین اگر کودک شما همیشه مشتاقانه و با ولع غذا می‌خورد، ممکن است روند تحویل سریع شیشه‌شیر را ترجیح دهد. همچنین ممکن است متوجه شوید که کودک بعد از خوردن یک وعده شیر خشک دیرتر گرسنه می‌شود. دلیلش این است که کودکان شیر خشک را دیرتر از شیر مادر هضم می‌کنند، در نتیجه به احتمال زیاد مدت طولانی‌تری احساس سیری می‌کنند.

حرکات رودۀ کودک پس از شروع به خوردن شیر خشک به میزان قابل توجهی متفاوت خواهد بود و مدفوع او سفت‌تر از زمانی خواهد بود که تنها شیر مادر را می‌خورد. همچنین رنگ مدفوع قهوه‌ای روشن یا تیره خواهد بود و بوی تندتری هم دارد و احتمالاً دفعات آن نیز کمتر است.


اما اگر بعد از افزودن شیر خشک به رژیم غذایی کودک، در استفراغ یا مدفوع او لکه‌های خون مشاهده کردید فوراً با پزشک کودک تماس بگیرید، زیرا این نشانۀ عدم تحمل شیر است که لازم است توسط پزشک بررسی شود.

نشانه‌های گرسنگی نوزادان

درست است که اگر نوزاد شما گرسنه باشد بالاخره گریه خواهد کرد، اما گریه از آخرین نشانه‌های گرسنگی نوزاد است. بنابراین لازم است قبل از به گریه افتادن نوزادتان مراقب نشانه‌های گرسنگی او باشید. برخی از نشانه‌های ابتدایی گرسنگی نوزادان شامل موارد زیر است"

    حرکت مکیدن دهان

    زبان زدن به لب‌های خود

    مکیدن انگشتان

    بردن دست نوزاد به سمت دهانش

    رفلکس جست‌وجو مثل چرخش سر نوزاد به سمت دست شما هنگام نوازشش


همچنین وقتی کودکتان شیشه‌شیر خود را سریع تمام می‌کند و به دنبال شیر بیشتر اطرافش را جست‌وجو می‌کند، مثلاً دهانش را باز نگه می‌دارد و به اطراف می‌چرخاند، شما می‌فهمید که غذای بیشتری می‌خواهد. اگر کودک پس از تمام کردن شیشه‌شیر اول هنوز گرسنه به نظر می‌رسد، سعی کنید فقط ۳۰ تا ۶۰ سی‌سی شیر خشک دیگر آماده کنید، زیرا اگر مقدار بیشتری آماده کنید، ممکن است آن را تمام نکند و مجبور شوید بقیه را دور بریزید.

علائم تشخیص دریافت شیر خشک کافی

نشانه‌هایی وجود دارد مبنی بر این که کودک تمام شیر خشک مورد نیاز خود را دریافت می‌کند. برخی از این علائم می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

افزایش وزن پیوسته: بیشتر نوزادان در چند روز اول زندگی، تا ۱۰ درصد از وزن هنگام تولد خود را از دست می‌دهند و سپس تا دو هفتگی مجدداً آن را به دست می‌آورند. کودک پس از دو هفتۀ اول زندگی، همچنان به افزایش وزن ادامه می‌دهد و همان الگوی رشد را در طول سال اول زندگی خود حفظ می‌کند. بنابراین لازم است که پزشک ، وزن کودک را برای افزایش وزن پیوسته و مناسب، تحت نظر داشته باشد.

شادابی و سرحالی: کودک بعد از یک تغذیۀ کافی، آرام و راضی به نظر می‌رسد. اگر کودکتان بعد از خوردن شیرش باز هم بی‌حال و بی‌قرار است، گریه می‌کند یا بهانه می‌گیرد، ممکن است به این معنی است که او شیر کافی نخورده و هنوز گرسنه است.

تعداد پوشک‌های خیس: لازم است بدانید در صورت شیردهی کافی، اگر از پوشک یکبارمصرف استفاده می‌کنید، کودکتان پنج تا شش پوشک را در روز خیس می‌کند و اگر از کهنۀ بچه استفاده می‌کنید، شش تا هشت کهنه را خیس می‌کند. تفاوت تعداد فقط به این دلیل است که پوشک‌های یکبارمصرف قدرت جذب بیشتری دارد.